Dierproeven: exclusieve beelden tonen de gruwel van toxiciteitstesten

20 april 2026

79% Vlamingen wil verbod proeven op honden, katten, apen en paardachtigen
89% wil verbod meest pijnlijke proeven
55% pro verbod op dierproeven

*Dedicated-enquête tussen 2 en 12 februari 2026 bij 1009 Vlamingen van 18 en ouder

Brussel, 20 april 2026 — Naar aanleiding van Werelddag voor Proefdieren op 24 april maakt GAIA beelden openbaar die zijn opgenomen in een Brits laboratorium dat werkt voor klanten gevestigd in de Europese Unie. De beelden worden vrijgegeven in samenwerking met de organisatie Animals International en komen uit een maandenlang onderzoek. Ze tonen dieren die worden onderworpen aan toxiciteitstesten met fixatie, blootstelling aan giftige stoffen, dwangvoeding via sonde en, na afloop van de protocollen, de dood. Ze maken op heel concrete wijze zichtbaar hoe intens het leed is dat deze dieren wordt aangedaan: angst, extreme stress, fysieke pijn, ademhalingsproblemen, uitputting en in sommige gevallen een zo zware doodsstrijd dat dieren tijdens de tests sterven of moeten worden afgemaakt omdat hun toestand te ernstig is.

Achter technische termen zoals “veiligheidstesten” of “veiligheidsbeoordelingen” tonen deze beelden praktijken waarbij dieren opgesloten zitten, herhaaldelijk worden gemanipuleerd en worden blootgesteld aan bijzonder zware procedures. De gevolgen kunnen dramatisch zijn: gewichtsverlies, beven, verlies van beweeglijkheid in bepaalde ledematen, coördinatieproblemen, stuiptrekkingen, fysieke instorting en zelfs sterfte. Deze tests worden onder meer gebruikt bij de ontwikkeling van geneesmiddelen, maar ook voor bepaalde industriële chemische stoffen, pesticiden en voedingsadditieven.

De beelden tonen ratten, konijnen, honden, varkens en niet-menselijke primaten die worden gebruikt in proeven om de mogelijk schadelijke effecten van verschillende stoffen te beoordelen. Injecties, inhalatie, toediening via sonde of blootstelling via de huid: deze procedures zijn bedoeld om vast te stellen vanaf welke dosis een stof ongewenste effecten, een aandoening of zelfs de dood veroorzaakt. In sommige gevallen liggen de toegediende dosissen tot 100 keer hoger dan de dosissen waaraan mensen ooit zouden kunnen worden blootgesteld.

“Wat deze beelden tonen, is bijzonder moeilijk om naar te kijken. We zien dieren die wrede procedures ondergaan in een realiteit die voor het grote publiek grotendeels onzichtbaar blijft. Dat leed is vandaag niet langer aanvaardbaar. We mogen niet langer wegkijken. Het is dringend nodig om de overgang naar dierproefvrije methoden te versnellen.” – Michel Vandenbosch, voorzitter van GAIA.

Zware praktijken met almaar duidelijkere wetenschappelijke beperkingen

Deze beelden komen naar buiten in een context waarin sommige werknemers uit de sector ethische bezorgdheden uiten en meehelpen om deze realiteit zichtbaar te maken. Wetenschappelijke literatuur toont aan dat ook personeel zwaar wordt getroffen, met gevallen van morele stress, posttraumatische stress en “compassion fatigue”. Een groeiend aantal wetenschappers wijst bovendien op de beperkingen van dierproeven, onder meer door de moeilijkheid om resultaten door te trekken naar mensen. Alternatieve methoden, zoals organ-on-a-chip, kweek van menselijke weefsels en artificiële intelligentie, bieden betrouwbaardere en ethisch verantwoorde perspectieven.

Ook in België is dit de realiteit

België blijft niet buiten schot. Alleen al voor toxiciteits- en veiligheidstesten werden in 2024 bijna 3.700 dieren gebruikt: 3.020 in Vlaanderen, 92 in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en 566 in Wallonië. Deze tests, die tot de zwaarste behoren, tonen een werkelijkheid die vaak onder de radar blijft maar bijzonder verontrustend is.

Meer in het algemeen tonen de beschikbare cijfers voor 2024 dat in België meer dan 375.000 dierproeven werden uitgevoerd: 211.386 in Vlaanderen, 52.714 in Brussel en 112.754 in Wallonië. Die cijfers geven slechts een deel van de realiteit weer, omdat ze niet alle dieren omvatten die voor de fok worden gebruikt of die buiten de experimentele protocollen sterven.

55% pro verbod op dierproeven

Uit een opiniepeiling van Dedicated, uitgevoerd in opdracht van GAIA (tussen 2 en 12/02 2026), blijkt een grote kloof tussen de huidige praktijken en wat burgers verwachten. Drie op de vier Vlamingen vindt dierproeven onaanvaardbaar of heeft er geen uitgesproken mening over, terwijl 55 % vindt dat ze verboden zouden moeten worden. 65% van de Vlamingen steunt het idee dat de Vlaamse regionale regering maatregelen moeten nemen om dierproeven geleidelijk te verbieden.

Er tekent zich ook een bijzonder sterke consensus af over de maatregelen die nodig zijn. Een overweldigende meerderheid steunt strengere controles en sancties (92 %), een verbod op de meest pijnlijke proeven (89 %), een geleidelijke afbouw van dierproeven (80 %) en financiering van alternatieven (78 %).

Daarnaast spreekt 76 % van de Vlamingen zich uit voor een prioritair verbod op tests op honden, katten, primaten en paardachtigen.

GAIA lanceert een grootschalige nationale campagne

In het licht van deze vaststellingen lanceert GAIA naar aanleiding van Werelddag voor Proefdieren een nieuwe grootschalige campagne in België. De campagne, die te zien zal zijn op televisie, in de bioscoop en op sociale media, wil het brede publiek massaal sensibiliseren over de problematiek van dierproeven, de druk op politieke beslissingsnemers opvoeren en de overgang naar dierproefvrije methoden versnellen.

België en Europa moeten een volgende stap zetten

In 2023 werden in Europa 9,1 miljoen dieren gebruikt voor dierproeven. De Europese Commissie heeft een routekaart aangekondigd om deze praktijken geleidelijk af te bouwen. Voor GAIA moet die ambitie nu snel worden omgezet in een duidelijke timing, meetbare doelstellingen, concrete wetsaanpassingen en voldoende middelen voor alternatieven.

In België blijven dierproeven een structurele en wijdverspreide praktijk. Tot op vandaag beschikt geen enkele regio over een globale en gestructureerde strategie om het gebruik van deze praktijken aanzienlijk terug te dringen.

GAIA roept de drie ministers van Dierenwelzijn op om van deze transitie meteen een politieke prioriteit te maken en zonder uitstel een coherente uitdoofstrategie voor dierproeven uit te werken.